Μπορει το σκακι να βελτιωσει τις επιδοσεις στα μαθηματικα;
Το κατά πόσο το σκάκι συμβάλλει στην ακαδημαϊκή πρόοδο των παιδιών αποτελεί αντικείμενο έρευνας εδώ και δεκαετίες. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μελέτες πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία το 2010-2011 και εξέτασε κατά πόσο η συστηματική διδασκαλία σκακιού μπορεί να επηρεάσει θετικά τις μαθηματικές επιδόσεις των μαθητών του δημοτικού σχολείου.
Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι μαθητές που διδάχθηκαν σκάκι παρουσίασαν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά σε σύγκριση με τους μαθητές που δεν συμμετείχαν στο πρόγραμμα.
Η ερευνα
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 33 δημόσια σχολεία από 14 διαφορετικές περιφέρειες της Ιταλίας και περιέλαβε σχεδόν 2.000 μαθητές της Γ’ Δημοτικού. Οι μαθητές χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: η μία παρακολούθησε περίπου 30 ώρες μαθημάτων σκακιού κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, ενώ η δεύτερη λειτούργησε ως ομάδα ελέγχου.
Στην αρχή και στο τέλος της σχολικής χρονιάς όλοι οι μαθητές εξετάστηκαν με ειδικά τεστ μαθηματικών, ώστε οι ερευνητές να αξιολογήσουν την πρόοδό τους.
Τα αποτελεσματα
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Οι μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα σκακιού πέτυχαν κατά μέσο όρο 6,8% περισσότερες σωστές απαντήσεις στο τελικό τεστ μαθηματικών σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Το μέγεθος της επίδρασης (effect size) υπολογίστηκε σε 0,34 τυπικές αποκλίσεις, αποτέλεσμα που θεωρείται εκπαιδευτικά σημαντικό σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα αξιολόγησης εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.
Γιατι βοηθα το σκακι;
Το σκάκι απαιτεί από τον παίκτη να αναλύει καταστάσεις, να σχεδιάζει στρατηγικές, να προβλέπει συνέπειες και να επιλύει προβλήματα. Οι δεξιότητες αυτές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες και στα μαθηματικά.
- Καλλιεργεί τη λογική σκέψη.
- Βελτιώνει τη συγκέντρωση και την προσοχή.
- Ενισχύει την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.
- Αναπτύσσει τη στρατηγική σκέψη.
- Διδάσκει τη λήψη αποφάσεων και την αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών.
Ποιοι μαθητες ωφεληθηκαν περισσοτερο;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα μεγαλύτερα οφέλη παρατηρήθηκαν σε μαθητές μεταναστευτικής προέλευσης, καθώς και σε μαθητές από περιοχές με χαμηλότερες εκπαιδευτικές επιδόσεις.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι το σκάκι μπορεί να αποτελέσει ένα προσιτό και αποτελεσματικό εργαλείο ενίσχυσης της μάθησης, ιδιαίτερα για παιδιά που χρειάζονται επιπλέον εκπαιδευτική υποστήριξη.
Συμπερασματα
Παρότι οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων σε διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα, η συγκεκριμένη έρευνα προσφέρει ισχυρές ενδείξεις ότι η εκμάθηση σκακιού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της μαθηματικής σκέψης.
Στο The Chess Hub βλέπουμε καθημερινά ότι το σκάκι είναι πολύ περισσότερα από ένα παιχνίδι. Αποτελεί ένα ισχυρό εκπαιδευτικό εργαλείο που βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες οι οποίες τα συνοδεύουν τόσο μέσα στην τάξη όσο και στην καθημερινή τους ζωή.
Βιβλιογραφια
Romano, B. (2011). Does Playing Chess Improve Math Learning? Promising (and Inexpensive) Results from Italy. Graduate School of Education, University of Pennsylvania.
Berkman, R. M. (2004). The Chess and Mathematics Connection: More than Just a Game. Mathematics Teaching in the Middle School, 9(5), 246-250.
Hong, S., & Bart, W. M. (2007). Cognitive Effects of Chess Instruction on Students at Risk for Academic Failure. International Journal of Special Education, 22(3), 89-96.
Scholz, M., Niesch, H., Steffen, O., Ernst, B., Loeffler, M., Witruk, E., & Schwarz, H. (2008). Impact of Chess Training on Mathematics Performance and Concentration Ability of Children with Learning Disabilities. International Journal of Special Education, 23(3), 138-148.
